Ένα Μνημείο της Φύσης και της Ιστορίας
Η Λίμνη του Δύστου, που απλώνεται στη σκιά του ομώνυμου κάστρου, είναι ένας από τους σημαντικότερους υγροβιότοπους της Ελλάδας και έχει χαρακτηριστεί ως περιοχή Natura 2000. Παρά τις διακυμάνσεις της στάθμης του νερού ανάλογα με την εποχή, παραμένει ένας τόπος μαγικός, γεμάτος ζωή και ιστορικά μυστικά.
Ένας Παράδεισος για την Πανίδα
Η λίμνη αποτελεί καταφύγιο για περισσότερα από 170 είδη πουλιών, πολλά από τα οποία είναι σπάνια ή απειλούμενα. Είναι το ιδανικό σημείο για παρατήρηση πουλιών (birdwatching), καθώς εδώ ξεκουράζονται μεταναστευτικά πουλιά στο ταξίδι τους προς τον νότο. Η παρουσία του καλαμιώνα δημιουργεί ένα μοναδικό σκηνικό που αλλάζει χρώματα κάθε εποχή του χρόνου.
Η Αρχαία Πόλη και το Κάστρο
Πάνω από τη λίμνη, στον λόφο Καστρί, δεσπόζουν τα ερείπια της Αρχαίας Δύστου. Οι ανασκαφές έχουν φέρει στο φως μια από τις καλύτερα διατηρημένες αρχαίες πόλεις, με επιβλητικά τείχη και οικίες. Η θέα από το κάστρο προς τη λίμνη και τον κάμπο είναι, χωρίς υπερβολή, η ωραιότερη στη Νότια Εύβοια.
Τα «Μυστικά» του Υδροβιότοπου
- Οι Καταβόθρες: Το νερό της λίμνης παλιότερα έφευγε μέσω φυσικών καταβοθρών, ένα γεωλογικό φαινόμενο που πάντα γοήτευε τους ερευνητές.
- Το Κλίμα: Η λίμνη επηρεάζει το μικροκλίμα της περιοχής, κάνοντας τον κάμπο του Δύστου έναν από τους πιο εύφορους της Εύβοιας.


Το Σαράι (γνωστό και ως Οικία Κοντόσταυλου) στη Δύστο είναι ένα από τα πιο επιβλητικά και ιστορικά κτίρια της Εύβοιας, το οποίο «πατάει» κυριολεκτικά πάνω στην αρχαιότητα.
Η Ιστορία του
Χτίστηκε στα μέσα του 19ου αιώνα (γύρω στο 1840-1850) από τον Ιωάννη Κοντόσταυλο, μια εμβληματική προσωπικότητα της εποχής (τραπεζίτης, σύμβουλος του Όθωνα και πολιτικός). Ο Κοντόσταυλος είχε αγοράσει μια τεράστια έκταση (τσιφλίκι) στην περιοχή της Δύστου και έχτισε αυτό το οικοδόμημα ως τη μόνιμη κατοικία και το κέντρο των επιχειρήσεών του.
Η Αρχιτεκτονική του Ιδιαιτερότητα
Το εντυπωσιακό με το Σαράι είναι ότι χτίστηκε πάνω στα θεμέλια ενός αρχαίου δημόσιου κτιρίου (πιθανότατα ναού ή αρχαίου διοικητηρίου) της Αρχαίας Δύστου. Οι εργάτες του Κοντόσταυλου χρησιμοποίησαν τους τεράστιους λαξευμένους λίθους των αρχαίων τειχών για να υψώσουν τους τοίχους του σπιτιού. Αυτός είναι ο λόγος που το κτίριο έχει αυτή την επιβλητική, "φρουριακή" όψη.
Το Όνομα «Σαράι»
Η ονομασία «Σαράι» (από την τουρκική λέξη saray που σημαίνει παλάτι/μέγαρο) έμεινε στους ντόπιους λόγω του μεγέθους και της πολυτέλειας που είχε για την εποχή εκείνη, καθώς φάνταζε σαν παλάτι μέσα στον κάμπο της Δύστου.
Η Σημασία του Σήμερα
Σήμερα το κτίριο είναι ερειπωμένο, αλλά παραμένει ένα από τα πιο φωτογραφημένα μνημεία της περιοχής. Στέκει εκεί ως μάρτυρας:
- Της μετάβασης από την Τουρκοκρατία στο ελεύθερο ελληνικό κράτος.
- Της ιστορικής συνέχειας του λόφου Καστρί, όπου το αρχαίο τείχος έγινε θεμέλιο για ένα αρχοντικό του 19ου αιώνα.

Για τον Επισκέπτη
Η Δύστος είναι ο ιδανικός προορισμός για όσους αγαπούν τη φύση, την πεζοπορία και τη φωτογραφία τοπίου. Είναι ένας τόπος που σε καλεί να χαμηλώσεις ταχύτητα και να αφουγκραστείς τους ήχους της φύσης.